Thành viên từ: 13-May-2004 Quốc tịch: United States
Online Status: Offline Bài viết: 272
Bài: 20-June-2004 lúc 1:14am | IP Logged
Văn chương truyền khẩu: TỤC NGỮ - CA DAO - TRUYỆN CỔ TÍCH Phương-Lan
(Trích trong Tiết 1: Ðại cương về dòng Văn học Dân gian)
VĂN CHƯƠNG TRUYỀN KHẨU
Người là sinh vật biết nhận thức, có ý nghĩ, tình cảm, và khả năng diễn đạt những ý nghĩ, tình cảm ấy. Trong lịch sử văn học của các dân tộc, trước khi tiến tới giai đoạn có chữ viết với những sáng tác được ghi chép thành văn, trong dân gian đã có:
Những câu nói ngắn, gọn có ý nghĩa;
Những câu hát theo giọng điệu tự nhiên để biểu lộ, gửi gấm tình cảm;
Những mẩu chuyện để cắt nghĩa các hiện tượng thiên nhiên hay các tập tục, tín ngưỡng.
Văn học dân gian truyền khẩu (với những tục ngữ, ca dao, truyện cổ tích... ) xuất hiện trong rất nhiều xã hội trước khi con người tìm ra chữ viết. Trong văn học sử Trung hoa, khởi đầu cho thơ ca chính là những câu hát dân gian mà về sau Khổng Tử đã sưu tập lại trong Kinh Thi. Tục ngữ, ca dao và truyện cổ tích (proverbs, folk songs, folk poetry, folk tales, hay nói chung, folk literature) là tài liệu văn học quan trọng của nhiều dân tộc trên thế giới, không riêng gì dân tộc Việt Nam.
Đối với dân tộc ta, dòng văn học dân gian có một địa vị đáng kể hơn thế nữa. Suốt trên 1000 năm Bắc thuộc, văn tự chính thức được công nhận là chữ Hán, thứ chữ không diễn đạt được tiếng nói của dân Việt. Sau khi lấy lại được chủ quyền, tuy tiền nhân ta có thêm chữ nôm, nhưng chữ này khó học, khó nhớ vì lại do chữ Hán ghép thành (muốn biết chữ nôm phải thông thạo chữ Hán trước). Vì thế trong xã hội ta xưa, số người biết đọc, biết viết để có thể diễn đạt ý tưởng, tình cảm bằng chữ (bất kể chữ nôm hay chữ Hán) rất ít. Đại đa số dân chúng đã sáng tác và lưu giữ các tác phẩm dưới dạng truyền khẩu. Chính vì thế, dòng văn học dân gian truyền khẩu rất phong phú và quan trọng trong kho tàng văn học Việt Nam.
Văn học truyền khẩu không hoàn toàn là sáng tác của người bình dân ít học. Trước khi thành đạt, đa số nho sĩ sinh sống, học hành ở thôn quê. Nhiều ẩn sĩ, hàn nho ở với nông thôn suốt đời. Trong những dịp hội hè, trong các cuộc gặp gỡ, hát xướng, nhiều câu nói, câu hát của các vị đã được người bình dân ít học ghi nhớ rồi từ đó, gia nhập dòng văn học dân gian. Theo nhiều tài liệu, Trạng nguyên Lương Thế Vinh (ông Trạng Lường), thi hào Nguyễn Du (cậu Chiêu Bảy), nhà cách mạng Phan Bội Châu (ông Giải San), nhà thơ Nguyễn Bính... đều đã từng tham dự các sinh hoạt ca hát ở thôn quê và có tác phẩm để lại, làm giàu thêm cho kho tàng văn học dân gian. Ta có thể tin nhiều nho sĩ, trí thức khác cũng đã có những hành động tương tự.
1.- TỤC-NGỮ:
a.- Định nghĩa và biệt loại:
Tục ngữ: (tục: thói quen có đã lâu đời; ngữ: lời nói) là những câu nói ngắn, gọn, giàu ý nghĩa, được dùng trong lời nói hàng ngày và lưu truyền từ đời nọ qua đời kia. Tục ngữ còn được gọi là ngạn ngữ (lời người xưa truyền lại).
Có ý nghĩa hẹp hơn tục ngữ là:
Phương ngôn: Những câu tục ngữ được dùng trong một vùng, một địa phương chứ không phổ biến khắp nước.
Cách ngôn, Châm ngôn: Những câu tục ngữ có ý khuyên dạy luân lý ("cách" là phương thức, "châm" là lời răn bảo).
Thành ngữ: Một loại tục ngữ đặc biệt, tự nó chưa có ý nghĩa đầy đủ. Thành ngữ chỉ là những cách nói đã định sẵn (set expressions) để mô tả sự vật chứ không biểu thị một ý phán đoán hay khuyên răn nào. Chẳng hạn:
- Đàn gảy tai trâu.
- Đáy bể mò kim.
- Nói hươu nói vượn.
- Gần đất xa trời.
- Tránh vỏ dưa gặp vỏ dừa.
- Ngậm bồ hòn làm ngọt.
- Cảnh trứng chọi với đá.
- Chốn miệng hùm nọc rắn.
- Xứ tiền rừng bạc biển...
Trong các thành ngữ, có những câu diễn ý so sánh hai sự vật để làm nổi bật việc mô tả, được gọi là những Câu ví. Chẳng hạn:
- Lạnh như tiền.
- Thẳng như ruột ngựa.
- Chắc như đinh đóng cột.
- Dốt đặc cán mai.
- Lúng túng như thợ vụng mất kim...
b.- Nguồn gốc của tục ngữ:
Phần lớn các tục ngữ nảy sinh trong đời sống hàng ngày. Ban đầu, có khi chỉ là một câu nói thường nhưng nhờ có ý nghĩa xác đáng, lời lẽ cô đọng, dễ nhớ, được người khác thích thú, nhắc đi nhắc lại. Dần dần, câu nói được trau chuốt và phổ biến rộng hơn.
Có những câu vốn là thơ ca có tác giả nhưng nhờ ý đúng, lời hay, được nhiều người lưu tâm một cách đặc biệt rồi tách riêng để truyền tụng. Những câu như "Thương người như thể thương thân" trong Gia huấn ca (tương truyền của Nguyễn Trãi), "Khi nên trời cũng chiều người", hay "Chữ tài liền với chữ tai một vần" trong Truyện Kiều của Nguyễn Du... có thể xếp vào loại này.
Có những câu tục ngữ được dịch từ ngạn ngữ nước ngoài như:
- Ở hiền gặp lành (Tích thiện phùng thiện - Trung hoa
- Có công mài sắt, có ngày nên kim (Ma chử thành châm - Trung hoa)
- Lửa cháy đổ dầu thêm (Hỏa thượng thiêm du - Trung hoa)
- Thời giờ là tiền bạc (Time is money - Anh)
- Muốn là được (Vouloir, c'est pouvoir - Pháp)
c.- Hình thức của tục ngữ:
Trong tục ngữ có những câu:
(1)Không vần, chỉ có ý đối:
- Giơ cao, đánh sẽ.
- Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài.
- No nên bụt, đói ra ma.
(2)Không vần, không đối, chỉ cốt ý đúng, lời gọn:
- Mật ngọt chết ruồi.
- Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.
Nhưng phần lớn tục ngữ là những câu có vần, thường là vần lưng (yêu vận):
- Ăn cây nào rào cây ấy.
- Phép vua thua lệ làng.
- Con có cha như nhà có nóc.
- Một giọt máu đào hơn ao nước lã.
- Cơn đằng đông vừa trông vừa chạy.
Thành viên từ: 13-May-2004 Quốc tịch: United States
Online Status: Offline Bài viết: 272
Bài: 20-June-2004 lúc 1:29am | IP Logged
2.- CA DAO:
a.- Định nghĩa và biệt loại:
Ca dao: (ca: bài hát thành chương khúc; dao: bài hát ngắn, không thành chương khúc) là những câu hát theo giọng điệu tự nhiên lưu hành trong dân gian, thường diễn tả ý nghĩ, tình cảm, nếp sinh hoạt của đại chúng bình dân. Ca dao còn được gọi là phong dao ("phong" là phong tục). Người xưa cho rằng qua ca dao có thể nhận biết phong tục tốt, xấu của một xứ, một vùng.
Một biệt loại khá quan trọng của ca dao là đồng dao ("đồng": trẻ con). Đồng dao là những bài hát dành cho trẻ con, toàn bài nhiều khi chỉ là một số câu có vần ghép lại với nhau, không có ý nghĩa rõ rệt. Tuy nhiên, đồng dao có thể giúp trẻ học một số danh từ về các vật thường gặp. Chẳng hạn:
Dung dăng dung dẻ,
Dắt trẻ đi chơi.
Đến cửa nhà trời,
Lạy cậu lạy mợ.
Cho cháu về quê,
Cho dê đi học.
Cho cóc ở nhà,
Cho gà bới bếp...
hay:
Cái bống đi chợ cầu Canh,
Cái tôm đi trước, củ hành đi sau.
Con cua lật đật theo hầu,
Cái chày rơi xuống vỡ đầu con cua.
Một số biệt loại nữa của ca dao là các bài hát ru em, các bài vè, và các câu đố.
Vè là một loại ca dao có tính cách thời sự và địa phương, làm ra nhân một việc xảy ra tại địa phương khiến dư luận xôn xao. Vè thường nhằm mục đích chỉ trích, chế giễu.
Không có ranh giới rõ rệt giữa ca dao và dân ca. Có thể coi ca dao là phần lời thơ của các bài dân ca.
Ca dao khác tục ngữ ở chỗ - theo định nghĩa - ca dao có thể hát lên được (tục ngữ: câu nói; ca dao: câu hát). Trong ca dao, vần điệu rõ rệt và âm hưởng êm ái hơn. Nói chung, câu ca dao dài hơn câu tục ngữ, và thường có nhiều câu hợp lại thành bài.
Xét theo nội dung, tục ngữ thường là những nhận xét thuộc phạm vi lý trí trong khi ca dao là tiếng nói của tình cảm. Tuy nhiên, sự phân biệt này cũng không được chặt chẽ cho lắm: nhiều câu ca dao cũng thuộc phạm vi lý trí.
b.- Cách kết cấu của ca dao:
Các học giả lớp trước thường theo Kinh Thi của Trung hoa mà phân biệt ba lối kết cấu (lập ý, dàn ý) của ca dao là: phú, tỉ, và hứng.
Phú: là phô bày, mô tả, nói thẳng vào sự việc. Chẳng hạn:
Đường vô xứ Nghệ quanh quanh.
Non xanh nước biếc như tranh họa đồ.
Ai vô xứ Nghệ thì vô!
hay:
Ngang lưng thì thắt bao vàng,
Đầu đội nón dấu, vai mang súng dài.
Một tay thì cắp hỏa mai,
Một tay cắp dáo quan sai xuống thuyền.
Thùng thùng trống đánh ngũ liên,
Bước chân xuống thuyền nước mắt như mưa...
Tỉ: là ví, so sánh, mượn một sự vật khác để ngụ điều mình muốn nói. Chẳng hạn:
Bầu ơi thương lấy bí cùng,
Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn.
hay:
Nực cười châu chấu đá xe,
Tưởng rằng chấu nát, ai dè xe nghiêng.
Hứng: là nổi lên, trổi dậy, nhân một sự vật bên ngoài mà ý tưởng, tình cảm chính bộc lộ ra. Chẳng hạn:
Quả cau nho nhỏ,
Cái vỏ vân vân.
Nay anh học gần,
Mai anh học xa.
Tiền gạo là của mẹ cha,
Cái nghiên, cái bút thực là của em.
hay:
Trên trời có đám mây xanh,
Ở giữa mây trắng chung quanh mây vàng.
Ước gì anh lấy được nàng,
Thì anh mua gạch Bát Tràng về xây.
Xây dọc rồi lại xây ngang,
Xây hồ bán nguyệt cho nàng rửa chân.
Cũng có bài ca dao kết cấu theo nhiều lối khác nhau như:
Vừa phú vừa tỉ:
Trong đầm gì đẹp bằng sen,
Lá xanh, bông trắng, lại chen nhị vàng.
Nhị vàng, bông trắng, lá xanh,
Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn.
Ba câu trên tả hoa sen (phú), câu cuối ví hoa sen với người quân tử (tỉ).
Vừa phú vừa hứng:
Rủ nhau xuống bể mò cua,
Đem về nấu quả mơ chua trên rừng.
Ai ơi chua ngọt đã từng,
Non xanh nước bạc ta đừng quên nhau!
Ba câu trên nói những nỗi gian nan, từng trải qua cảnh sướng khổ cùng nhau của hai vợ chồng (phú), nhân đó đưa tới ý chính trong câu cuối cùng (hứng).
Vừa tỉ vừa hứng:
Dao vàng bỏ đãy kim nhung,
Biết người quân tử có dùng ta chăng?
Ý chung cả hai câu là nhân chuyện dao vàng mà nghĩ đến mình (hứng).
Riêng câu trên ví mình với con dao vàng (tỉ).
Kiêm cả ba lối:
Trèo lên cây bưởi hái hoa,
Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân.
Nụ tầm xuân nở ra xanh biếc,
Em đã có chồng, anh tiếc lắm thay!
Ba đồng một mớ trầu cay,
Sao anh không hỏi những ngày còn không?
Bây giờ em đã có chồng,
Như chim vào lồng, như cá cắn câu.
Cá cắn câu biết đâu mà gỡ!
Chim vào lồng biết thuở nào ra!
Ba câu đầu là "phú", chuyển sang câu thứ 4 thành "hứng", ba câu cuối là "tỉ"
hay:
Sơn bình, Kẻ Gốm không xa,
Cách một cái quán với ba quãng đồng.
Bên dưới có sông,
Bên trên có chợ.
Ta lấy mình làm vợ nên chăng?
Tre già để gốc cho măng.
Bốn câu đầu là "phú", chuyển sang câu thứ 5 thành "hứng", riêng câu cuối là "tỉ".
c.- Hình thức của ca dao:
- Số câu trong bài: Số câu trong một bài ca dao không nhất định. Ca dao có ít nhất hai câu, thông thường từ 4, 5 đến 9, 10 câu. Tuy nhiên, trong những lối hát đối đáp (giao ca), một bài có thể kéo dài vô hạn định tùy khả năng nối tiếp và bắt vần của những người tham dự cuộc hát.
- Số chữ trong câu: Số chữ trong câu ca dao cũng không nhất định. Đại để ca dao thường làm theo các thể sau đây:
Trúc xinh trúc mọc bờ ao,
Em xinh em đứng chỗ nào cũng xinh.
Trúc xinh trúc mọc đầu đình,
Em xinh em đứng một mình cũng xinh.
Lục bát biến thể:
Công anh đắp đất trồng chanh,
Chẳng được ăn quả, vin cành cho cam.
Xin đừng ra dạ bắc nam,
Nhất nhật bất kiến như tam thu hề.
Huống tam thu nhi bất kiến hề,
Đường kia nỗi nọ như chia mối sầu.
Chắc về đâu đã hẳn hơn đâu,
Cầu tre vững nhịp hơn cầu thượng gia.
(Các câu 5 và 7 có 7 chữ trong khi đáng lẽ chỉ có 6)
Song thất lục bát chính thức:
Bác mẹ già phơ phơ đầu bạc,
Con chàng còn trứng nước thơ ngây.
Có hay chàng ở đâu đây,
Thiếp xin mượn cánh chắp bay theo chàng.
Song thất lục bát biến thể:
Trèo lên cây bưởi hái hoa,
Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân.
Nụ tầm xuân nở ra xanh biếc,
Em đã có chồng, anh tiếc lắm thay!
(Câu 4 có 8 chữ trong khi đáng lẽ chỉ có 7)
Phối hợp nhiều thể khác nhau:
Các bài "Quả cau nho nhỏ..." và "Sơn bình, Kẻ Gốm không xa..." nhắc đến ở trên. Ta cũng có thể kể thêm bài sau đây:
Từ khi gặp mặt giữa đàng,
Thiếp quyết thương chàng cha mẹ nào hay.
Có hay thì nhất đánh nhì đày,
Hai lẽ mà thôi.
Thủy chung em giữ trọn mấy lời.
Chết em chịu chết, lìa đôi em không lìa.
Thành viên từ: 13-May-2004 Quốc tịch: United States
Online Status: Offline Bài viết: 272
Bài: 20-June-2004 lúc 1:38am | IP Logged
3.- TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT NAM:
Hầu hết các dân tộc thiểu số trên đất nước Việt Nam đều có những thần thoại về nguồn gốc vũ trụ và nguồn gốc loài người. Chẳng hạn truyện "Đẻ đất, đẻ nước" của người Mường, các truyện về cơn đại hồng thủy và quả bầu khổng lồ, nơi phát xuất những con người đầu tiên trên đất Việt cổ và các vùng lân cận, trong hầu hết các sưu tập cổ tích của người Thái, Lolo, Hmong, Bana, Raglai, Sedang, Vân kiều...
Những chuyện Lạc Long quân trừ Ngư tinh, Hồ tinh, Mộc tinh; Thánh Tản viên (Sơn tinh) ngăn nước lụt... của người Việt có thể xếp vào loại thần thoại về sự chinh phục thiên nhiên và kỳ tích của anh hùng.
Những truyện "Cóc kiện trời", "Tại sao hổ có vằn", "Sự tích loài khỉ", "Sự tích con tu hú", "Sự tích con dã tràng"... trong kho tàng truyện cổ tích Việt Nam có thể xếp vào loại cổ tích về loài vật.
Những truyện về Thánh Gióng, Chử Đồng tử, Bánh dầy bánh chưng, Quả dưa đỏ, Sơn tinh Thủy tinh, Thần Kim quy và nỏ thần, Tô thị vọng phu, Thiếu phụ Nam xương... có thể xếp vào loại cổ tích lịch sử.
Những truyện Trầu cau, Tấm Cám, Ba vị đầu rau, Túi ba gang (hai anh em và cây khế), Cây tre trăm đốt, Lưu Bình Dương Lễ, Cái cân thủy ngân, Giết chó dạy chồng... có thể xếp vào loại truyện luân lý.
Những chuyện về sự dối trá của thằng Cuội, Trạng Quỳnh lỡm chúa Trịnh, Trạng Lợn gặp may, cũng như những giai thoại về Ba Giai, Tú Xuất... có thể xếp vào loại truyện hài hước.
Thêm vào đó, dân ta còn có những truyện thần kỳ, thoát tục như Tú Uyên gặp tiên, Từ Thức lên tiên... (truyện Chử Đồng tử đã nhắc đến ở trên cũng có thể xếp vào loại này), và những truyện thần quái như Người lấy cóc, Sọ Dừa, Hồn Trương Ba, da hàng thịt, Ma xó... Chúng ta cũng có một số truyện ái tình thuần túy như Trưong Chi - Mỵ nương.
Một số truyện cổ tích của dân tộc Việt (như các truyện Trăm trứng trăm trai, Tấm Cám, Thạch Sanh, Sọ Dừa...) cũng là truyện cổ tích của nhiều sắc dân thiểu số trên đất nước Việt Nam. Một số truyện Việt Nam cũng có thể tìm thấy trong kho tàng cổ tích của một vài dân tộc khác ở Đông Nam Á.
Một đặc điểm đáng lưu ý của các truyện cổ tích là không có văn bản nhất định. Mỗi người kể lại đều có thể thêm bớt, thay đổi đôi chút cho hợp với khung cảnh và trình độ, thành phần thính giả.
Thành viên từ: 13-May-2004 Quốc tịch: United States
Online Status: Offline Bài viết: 272
Bài: 11-December-2004 lúc 4:12pm | IP Logged
TỤC NGỮ - CA DAO VIỆT NAM Hồng Khánh - Kỳ Anh (Sưu tầm và biên soạn) - NXB. Đà Nẳng.
LỜI TỰA
Thể hiện đặc trưng nền văn hóa dân tộc, ca dao tục ngữ là hình thức rõ nét nhất. Mặc dù phần lớn ca dao và tục ngữ đã xuất hiện cách đây ít nhất vài ba thế kỷ nhưng luôn là đề tài được mọi người quan tâm và yêu thích bởi nội dung thiết thực và vẻ đẹp đơn sơ của nó.
Trong khuôn khổ giới hạn, sách chỉ tuyển chọn một số ít câu ca dao tục ngữ thông dụng trong khu rừng mênh mông của văn học dân gian, từ những sưu tập và nghiên cứu của các vị học giả tiền bối, nhằm giới thiệu với bạn đọc không có nhiều thời gian, có cái nhìn tổng thể và sơ lược về ca dao và tục ngữ Việt Nam.
Trong quá trình thực hiện bản thảo, sơ sót là điều khó tránh, mong bạn đọc lượng thứ.
Tài liệu tham khảo:
- TỤC NGỮ PHONG DAO - Ôn Như Nguyễn Văn Ngọc, Mặc Lâm xuất bản năm 1967.
- TỤC NGỮ, CA DAO, DÂN CA VIỆT NAM - Vũ Ngọc Phan - NXB Khoa Học Xã Hội, 1971.
Phần I: CA DAO
1.- Nói Về Quê Hương, Đất Nước và Lịch Sử:
Ai lên Biên Thượng, Lam Sơn,
Nhớ Lê Thái Tổ chặn đường quân Minh.
-o0o-
Ai lên Đồng Tỉnh, Huê Cầu,
Đồng Tỉnh bán thuốc, Huê Cầu nhuộm thâm.
Nào ai đi chợ Thanh Lâm,
Mua anh một áo vải thâm hạt dền.
-o0o-
Ai lên nhắn chị hàng bông,
Có muốn lấy chồng thì xuống Nguyệt Viên.
Nguyệt Viên lắm thóc nhiều tiền,
Lại có sông liền tắm mát nghỉ ngơi.
Chiều chiều ba dãy cá tươi,
Chẳng ăn cũng thiệt, chẳng chơi cũng hoài.
-o0o-
Ai về Bình Định mà nghe,
Nói thơ chàng Lía, hát vè Quảng Nam.
Ai về đến huyện Đông Anh,
Ghé thăm phong cảnh Loa thành Thục Vương.
-o0o-
Ai về Hà Tỉnh thì về,
Mặc lụa chợ Hạ, uống chè Hương Sơn.
-o0o-
Ai về Hậu Lộc Phú Điền,
Nhớ đây bà Triệu trận tiền xung phong.
-o0o-
Ai về Phú Thọ cùng ta,
Vui ngày giỗ Tổ tháng ba mùng mười.
Dù ai đi ngựợc về xuôi,
Nhớ ngày giỗ Tổ mùng mười tháng ba.
- o0o -
Bạch Đằng giang là sông cửa ải,
Tống Hà Nam là bãi chiến trường.
-o0o-
Chiều chiều én lượn truông Mây,
Cảm thương chú Lía bị vây trong thành.
-o0o-
Chiều chiều trước bến Vân Lâu,
Ai ngồi, ai câu.
Ai sầu, ai thảm,
Ai thương, ai cảm.
Ai nhớ, ai trông.
Thuyền ai thấp thoáng bên sông,
Nhớ câu mái đẩy chạnh lòng nước non.
-o0o-
Dịu dàng nết đất An Dương,
Xưa nay là chốn văn chương nổi tài.
-o0o-
Dù ai buôn đâu bán đâu,
Mồng mười tháng chín chọi trâu thì về.
-o0o-
Dù ai xấu xí như ma,
Tắm nước Đồng Lãm cũng ra con người.
-o0o-
Đất Châu Thành anh ở,
Xứ Cần Thơ (nọ) em về
Bấy lâu sông cận biển kề,
Phân tay mai trúc dầm dề hột châu.
-o0o-
Đi bộ thì khiếp Hải Vân,
Đi thuyền thì sợ sóng thần Hang Dơi.
-o0o-
Đò từ Đông Ba, đò qua Đập Đá,
Đò từ Vĩ Dạ, thẳng ngã Ba Sình.
Lờ đờ bóng ngã trăng chênh,
Tiếng hò xa vọng, nhắn tình nước non.
-o0o-
Đông Ba, Gia Hội hai cầu,
Ngó lên Diệu Đế bốn lầu hai chuông.
-o0o-
Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa,
Có đền Tô Thị, có chùa Tam Thanh
Ai lên xứ Lạng cùng anh,
Tiếc công bác mẹ sinh thành ra em.
Tay cầm bầu rượu nắm nem,
Mãi vui quên hết lời em dặn dò.
-o0o-
Đức Thọ gạo trắng nước trong,
Ai về Dức Thọ thong dong con người.
-o0o-
Đường vô xứ Nghệ loanh quanh,
Non xanh nước biếc như tranh họa đồ.
Thương em anh những muốn vô,
Sợ truông nhà Hồ, sợ phá Tam Giang.
Phá Tam Giang ngày rày đã cạn,
Truông nhà Hồ, Nội tán cấm nghiêm.
-o0o-
Gà nào hay bằng gà Cao lãnh,
Gái nào bảnh bằng gái Tân Châu.
Anh thương em chẳng ngại sang giàu,
Mứt hồng đôi lạng, trà tàu đôi cân.
-o0o-
Gió đưa cành trúc la đà,
Hồi chuông Thiên Mụ, canh gà Thọ Xương.
Mịt mù khói tỏa ngàn sương.
Nhịp chày Yên Thế, mặt gương Tây Hồ.
-o0o-
Hết gạo thì có Đồng Nai,
Hết củi thì có Tần Sài chở vô.
-o0o-
Học trò xứ Quảng ra thi,
Thấy cô gái Huế chân đi không đành.
-o0o-
Hỡi cô thắt lưng bao xanh,
Có về Vạn Phúc với anh thì về.
Vạn Phúc có cội cây đề,
Có sông uốn khúc, có nghề quay tơ.
Kẻ Dầu có quán Đình Thành,
Kẻ Hạc ta có Ba Đình, Ba Voi.
Mười tám cất thuyền xuống bơi,
Mười chín giã bánh, hai mươi rước thần.
-o0o-
Làm trai cho đáng nên trai,
Phú Xuân cũng trải, Đồng Nai cũng từng.
-o0o-
Mồng bảy hội Khâm, mồng tám hội Dâu,
Mồng chín đâu đâu trở về hội Gióng.
-o0o-
Muốn ăn bánh ít lá gai,
Lấy chồng Bình Định sợ dài đường đi.
-o0o-
Muốn ăn bông súng mắm kho,
Thì vô Đồng Tháp ăn no đã thèm.
-o0o-
Muốn ăn cơm tấm, canh cần,
Thì về Trinh Tiết chăn tầm với anh.
Ngó vô Linh Đống mây mờ,
Nhớ ông nguyên soái dựng cờ dánh Tây.
Nhà Bè nước chảy chia hai,
Ai về Gia Định, Đồng Nai thì về.
-o0o-
Nhất đẹp là gái làng Cầu,
Khéo ăn, khéo mặc, khéo hầu mẹ cha.
Nhất cao là núi Tản Viên,
Nhất sâu là vũng Thủy Tiên cửa Vừng.
-o0o-
Núi Truồi ai đắp mà cao,
Sông Gianh ai bới ai đào mà sâu.
Nong tằm, ao cá, nường dâu,
Đò xưa bến cũ nhớ câu hẹn hò.
-o0o-
Ru con, con ngủ cho lành,
Để mẹ gánh nước rửa bành ông voi.
Muốn coi lên núi mà coi,
Coi bà Triệu tướng cưỡi voi bành vàng.
-o0o-
Rủ nhau xem cảnh Kiếm Hồ,
Xem cầu Thê Húc, xem chùa Ngọc Sơn.
Đài Nghiên, tháp Bút chưa mòn,
Hỏi ai xây dựng nên non nước này.
-o0o-
Sông Lam một dãy nông sờ,
Nhớ người công tử bơ vơ nỗi chìm.
-o0o-
Sông Thao nước đục người đen,
Ai lên phố Én cũng quên đường về.
-o0o-
Vĩnh Long có cặp rồng vàng,
Nhất Bùi Hữu Nghĩa, nhì Phan Tuấn Thần.
Bể Đông có lúc vơi đầy,
Mối thù đế quốc có ngày nào quên.
-o0o-
Cao su đi dễ khó về,
Khi đi trai tráng, khi về bủng beo.
Cao su đi về khó về,
Khi đi mất vợ, khi về mất con.
Cao su xanh tốt lạ đời,
Mỗi cây bón một xác người công nhân.
-o0o-
Cây khô uống nước cũng khô,
Phận nghèo đi tới chỗ mô cho giàu.
Nhớ chàng tình trước nghĩa sau,
Bỏ thây xứ lạ làm giàu cho ai.
-o0o-
Con cò mà đậu cành tre,
Thằng Tây bắn súng, cò què một chân.
Hôm sau ra chợ Đồng Xuân,
Chú khách mới hỏi sao chân cò què?
Còn rằng cò đậu cành tre,
Thằng Tây bắn súng, cò què một chân.
-o0o-
Chém cha những đứa sang giàu,
Cậy thần, cậy thế cúi đầu nịnh Tây.
-o0o-
Chớ tham đồng bạc con cò,
Bỏ cha bỏ mẹ đi phò thằng Tây.
Chuyện đâu có chuyện lạ đời,
Quan đi theo giặc bắt người lành ngay.
Nghìn năm nhớ mãi nhục này,
Theo Tây được thả, đánh Tây bị tù.
Dậm chân đấm ngực kêu trời,
Vợ chồng chưa mấy năm trời đã xa.
Ngàn trùng xứ lạ xót xa,
Cái đời lính mộ khổ là biết bao.
-o0o-
Gáo vàng đem múc giếng Tây,
Khôn ngoan cho lắm tớ thầy người ta.
-o0o-
Giàu từ trong trứng giàu ra,
Khó từ ngã bảy, ngã ba khó về.
-o0o-
Khi đi cửa Hội còn không,
Khi về cửa Hội đồn trong, điếm ngoài.
-o0o-
Làm quan phải xét cho dân,
Không tin ngài xuống, ngài mần ngài coi.
-o0o-
Làm gì chẳng kém đàn ông,
Thế mà kém gạo, kém công, kém tiền.
-o0o-
Lầm than khổ cực thế này,
Xúc than, cuốc đất suốt ngày lọ lem.
-o0o-
Lính vua, lính chúa, lính làng,
Nhà vua bắt lính cho chàng phải ra.
Giá vua bắt lính đàn bà,
Để em đi đỡ anh vài bốn năm.
Bởi vua bắt lính đàn ông,
Tiền lưng gạo bị, sắm trong nhà này.
-o0o-
Một ngày hai sáu đồng xu,
Đi sương về mù, khổ lắm ai ơi!
-o0o-
Một nhà sinh đặng ba vua,
Vua sống, vua chết, vua thua chạy dài.
-o0o-
Ngày ngày nghe tiếng còi tầm,
Như nghe tiếng vọng từ âm phủ về.
Tiếng còi não nuột tái tê,
Bước vào hầm mỏ như lê vào tù.
-o0o-
Nghỉ việc không gạo bỏ nồi,
Ốm no bò dậy, không người chăm nom.
Nhà thương vô có, ra không,
Chị đi kiếm chồng, ra bãi tha ma.
-o0o-
Nói ra chẳng bỏ tủi thân,
Mỗi tháng một lần một bữa cơm no.
-o0o-
Oằn lưng đội thúng than đầy,
Nửa lon cơm hẩm suốt ngày đội than.
-o0o-
Trời cao thăm thẳm đất dầy,
Bao giờ lính mộ sang Tây được về.
Vợ con thương nhớ ủ ê,
Biết rằng sang đấy có về được không!
-o0o-
Vạn Niên là Vạn Niên nào,
Thành xây xương lính, hào đào máu dân.
Thành viên từ: 13-May-2004 Quốc tịch: United States
Online Status: Offline Bài viết: 272
Bài: 31-December-2004 lúc 11:29am | IP Logged
3.- Nói về nhân sinh quan
và kinh nghiệm cuộc sống:
Ai ơi chớ vội cười nhau,
Gẫm mình cho kỹ trước sau hãy cười.
Ai ơi chớ vội cười nhau,
Cây nào mà chẳng có sâu chạm cành.
Ai ơi chớ vội cười nhau,
Cười người hôm trước hôm sau người cười.
-o0o-
Ai ơi cứ ở cho lành,
Tu nhân tích đức để dành ngày sau.
-o0o-
Ai ơi đừng chóng chớ chầy.
Có công mài sắt có ngày nên kim.
-o0o-
Ai ơi đừng phụ mụt măng,
Mụt măng có nhỏ cũng bằng cây tre.
-o0o-
Ai ơi giữ trí cho bền,
Dù ai xoay hướng đổi nền mặc ai.
-o0o-
Ai ơi gương bể khó hàn,
Chỉ đứt khó nối, người ngoan khó tìm.
Bạn bè là nghĩa tương tri,
Sao cho sau trước một bề mới nên,
-o0o-
Bầu ơi thương lấy bí cùng,
Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn.
-o0o-
Cá trong lờ đỏ hoe con mắt,
Cá ngoài lờ ngúc ngoắc muốn vô.
-o0o-
Cái vòng danh lợi cong cong,
Kẻ hòng ra khỏi người mong bước vào.
Cậy tài, cậy khéo, khoe khôn,
Đừng cậy có của, đa ngôn quá lời.
Của thì mặc của ai ơi,
Đừng cậy có của coi người như rơm.
-o0o-
Chẳng lo bán ế chợ ròng,
Khách năng qua lại, đói lòng phải mua.
-o0o-
Chỉ đâu mà buộc ngang trời,
Tay đâu mà bịt miệng người thế gian.
Thế gian chẳng ít thì nhiều,
Không dưng ai dễ đặt điều cho ai.
-o0o-
Chì khoe chì nặng hơn đồng,
Sao chì chẳng đúc nên cồng, nên chiêng?
-o0o-
Chim khôn kêu tiếng rảnh rang,
Người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe.
-o0o-
Chớ thấy áo rách mà cười,
Cái giống gà nòi, lông nó lơ thơ.
-o0o-
Chớ thấy sóng cả mà lo,
Sóng cả mặc sóng chèo cho có chừng.
-o0o-
Có bột mới khuấy nên hồ,
Có vôi, có gạch mới tô nên nhà.
Có cây mới có dây leo,
Có cột, có kèo mới có đòn tay.
-o0o-
Có tiền thì hậu mới hay,
Có trồng cây đức mới dày nên thân.
-o0o-
Con chim ham ăn còn mắc cái tròng,
Người mà ham của mắc vòng gian nan.
-o0o-
Của thời cha mẹ để cho,
Làm không, ăn có của kho cũng rồi.
-o0o-
Dù ai nói đông nói tây,
Lòng ta cứ vững như cây giữa rừng.
-o0o-
Đàn ông nông nổi giếng khơi,
Đàn bà sâu sắc như cơi đựng trầu.
-o0o-
Đất có bồi có lở,
Người có dở có hay.
Coi theo thời mà ở,
Chọn theo cỡ mà xài.
Dầu ai ỷ thế cậy tài,
Giữ lòng thục nữ dùi mài gương trong.
-o0o-
Đem chuông đi đấm xứ người,
Chẳng kêu cũng đánh ba hồi lấy danh.
Đèn khoe đèn tỏ hơn trăng,
Đèn ra trước gió được chăng hỡi đền?
Trăng khoe trăng tỏ hơn đèn,
Cớ sao trăng lại chịu luồn đám mây?
-o0o-
Đi buôn không lỗ thì lời,
Đi ra cho biết mặt trời, mặt trăng.
-o0o-
Đi đâu mà vội mà vàng,
Mà vấp phải đá, mà quàng phải dây?
Thủng thẳng như chúng anh đây,
Chẳng đá nào vấp, chẳng dây nào quàng.
-o0o-
Đi cho biết đó biết đây,
Ở nhà với mẹ biết ngày nào khôn.
-o0o-
Đò dọc phải tránh đò ngang,
Ngụ cư phải tránh dân làng cho xa.
-o0o-
Đói thì đầu gối phải bò,
Cái chân hay chạy, cái giò hay đi.
-o0o-
Đố ai lặn xuống vực sâu,
Mà đo miệng cá uốn câu cho vừa.
-o0o-
Đố ai lượm đá quăng trời,
Đan gàu tát biển ghẹo người cung trăng.
Đừng thấy miếu rách mà khinh,
Miếu rách mặc miếu, thần linh hãy còn.
Được mùa chê gạo vô hơi,
Mất mùa ăm cám, trời ơi, hỡi trời.
-o0o-
Em ơi anh dặn em này,
Sông sâu chớ lội, đò đầy chớ đi.
-o0o-
Giàu cha, giàu mẹ thì mừng,
Giàu cô, giàu bác thì đừng có trông.
-o0o-
Giàu đâu những kẻ ngủ trưa,
Sang đâu đến kẻ say sưa tối ngày?
-o0o-
Gió day thì mặc gió day,
Xin cho cây cứng lá dày thì thôi.
-o0o-
Giúp nhau khi đói mới hay,
Nói chi bù cặp những ngày ấm no.
Gừng già, gừng rụi, gừng cay,
Anh hùng càng cực, càng dày nghĩa nhân.
-o0o-
Hạt tiêu nó bé nó cay,
Đồng tiền nó bé nó hay cửa quyền.
-o0o-
Hoa thơm ai chẳng nâng niu,
Người khôn ai chẳng kính yêu một bề.
-o0o-
Khế với chanh một lòng chua xót,
Mật với gừng một ngọt một cay.
Khó mà biết lẽ biết lời,
Biết ăn, biết ở hơn người giàu sang.
-o0o-
Khôn ngoan chẳng lọ là nhiều,
Người khôn mới nói nửa điều đã khôn.
Khôn ngoan đối đáp người ngoài,
Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau.
-o0o-
Khôn thì trong trí lượng ra,
Dại thì học lóm người ta bề ngoài.
-o0o-
Không cha có chú ai ơi,
Thay mặt đổi lời chú cũng như cha.
-o0o-
Không ham bịch lúa anh đầy,
Tham ba hàng chữ làm thầy thế gian.
-o0o-
Khúc sông bên lở bên bồi,
Bên lở lở mãi, bên bồi bồi thêm.
-o0o-
Kim vàng ai nỡ uốn câu,
Người khôn ai nỡ nói nhau nặng lời.
-o0o-
Người khôn ăn miếng thịt gà,
Tuy rằng miếng ít nhưng mà no lâu.
Người dại ăn trái bồ nâu,
Ăn nói bĩnh bầu chẳng biết mùi ngon.
-o0o-
Làm người phải đắn phải đo,
Phải cân nặng nhẹ, phải dò nông sâu.
-o0o-
Làm người suy chín xét xa,
Cho tường gốc ngọn, cho ra vắn dài.
-o0o-
Làm trai cho đáng nên trai,
Xuống đông, đông tỉnh, lên đoài, đoài tan.
-o0o-
Làm trai đi biển, đi sông,
Vào đây gặp bãi cát nông mà buồn.
-o0o-
Làm trai đứng ở trên đời,
Sao cho xứng đáng giống nòi nhà ta.
Ghé vai gánh vác sơn hà,
Sao cho tỏ mặt mới là trượng phu.
-o0o-
Lên non cho biết non cao,
Xuống biển cầm sào cho biết cạn sâu.
-o0o-
Lên non mới biết non cao,
Lội sông mới biết sông nào cạn sâu.
-o0o-
Lời nói chẳng mất tiền mua,
Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau.
Thành viên từ: 13-May-2004 Quốc tịch: United States
Online Status: Offline Bài viết: 272
Bài: 31-December-2004 lúc 11:30am | IP Logged
Mật ngọt càng tổ chết ruồi,
Những nơi cay đắng là nơi thật thà.
-o0o-
Một cây làm chẳng nên non,
Ba cây chụm lại thành hòn núi cao.
-o0o-
Một ngày ở với người khôn,
Cũng như con cá vượt môn hóa rồng.
Muốn may thì phảicó kim,
Muốn hay thì ắt phải tìm người xưa.
-o0o-
Muốn no thì phải chăm làm,
Một hột thóc vàng, chín giọt mồ hôi
-o0o-
Nâu sồng nào quản khen chê,
Khó thì cho sạch, rách thì cho thơm.
Nghèo nhân, nghèo nghĩa thì lo,
Nghèo tiền, nghèo bạc chả cho là nghèo.
-o0o-
Nghèo thì dễ ở dễ ăn,
Giàu thì cửa ngáng, cửa ngăn khó vào.
-o0o-
Ngựa mạnh chẳng quản đường dài,
Nước kiệu mới biết tài trai anh hùng.
-o0o-
Người sinh hữu tử, hữu sanh,
Sống cho xứng phận, thác danh tiếng thơm.
-o0o-
Người xấu duyên lặn vào trong,
Bao nhiêu người đẹp duyên bong ra ngoài.
-o0o-
Nhân nghĩa là chúa muôn đời,
Bạc tiền là khách qua chơi bấy giờ.
-o0o-
Nhiễu điều phủ lấy giá gương,
Người trong một nước phải thương nhau cùng.
-o0o-
Những người con mắt lá răm,
Lông mày lá liễu dáng trăm quan tiền.
-o0o-
Những người lêu lổng chơi bời,
Cùng là lười biếng ta thời tránh xa.
-o0o-
Những người lúa đụn tiền kho,
Ruột bằng chạc chỉn (sợi chỉ), miệng to bằng trời.
Những người thắt đáy lưng ong,
Vừa khéo chiều chồng, lại khéo nuôi con.
Những người béo trục béo tròn,
Ăn vụng như chớp, đánh con cả ngày.
-o0o-
Nói chín thì nên làm mười,
Nói mười làm chín kẻ cười người chê.
-o0o-
Nói lời phải giữ lấy lời,
Đừng như con bướm đậu rồi bay đi.
-o0o-
Nói người phải ngẫm đến ta,
Thử sờ lên gáy xem xa hay gần.
Nói người phải ngẫm đến thân,
Thử sờ lên gáy xem gần hay xa.
-o0o-
Non cao ai đắp mà cao,
Sông sâu ai bới ai đào mà sâu?
-o0o-
Nực cười châu chấu đá xe,
Tưởng rằng chấu ngã, ai dè xe nghiêng.
-o0o-
Nước lã mà vã nên hồ,
Tay không mà nổi cơ đồ mới ngoan.
-o0o-
Nước trong ai chẳng rửa chân,
Hoa thơm ai chẳng tới gần gốc cây.
-o0o-
Ở sao cho vẹn cho toàn,
Giao ngôn chớ phụ, nghĩa vàng chớ vong.
-o0o-
Ở sao cho vừa lòng người,
Ở rộng người cười, ở hẹp người chê.
-o0o-
Rủ nhau xuống biển bắt cua,
Bắt cua cua kẹp, bắt rùa rùa bơi.
-o0o-
Rừng có mạch, vách có tai,
Kẻ trong chưa tỏ, người ngoài đã hay.
Rượu nhạt uống lắm cũng say,
Người khôn nói lắm dẫu hay cũng nhàm.
-o0o-
Rượi ngon bất luận ve sành,
Áo rách khéo vá hơn lành vụn may.
-o0o-
Sông sâu còn có kẻ dò,
Lòng người nham hiểm ai đo cho cùng.
-o0o-
Sông sâu nước chảy đá mòn,
Của kia ăn hết, nghĩa còn ghi xương.
-o0o-
Sự đời nước mắt soi gương,
Càng yêu nhau lắm, càng thương nhớ nhiều.
-o0o-
Thà rằng ăn bát cơm rau,
Còn hơn cá thịt nóinhau nặng lời.
Thàm vàng bỏ đống gạch dầy,
Vàng thì ăn hết, gạch xây nên thành.
-o0o-
Tham vàng phụ ngãi ai ơi,
Vàng thời đã hết, nghĩa tôi vẫn còn.
-o0o-
Thắm nhiều thì lại mau phai,
Thoang thoảng hoa lài mà lại thơm lâu.
-o0o-
Thế gian còn dại chưa khôn,
Sống mặc áo rách, chết chôn áo lành.
-o0o-
Thế gian giàu bởi chữ cần,
Có mà lười biếng thì thân chẳng còn,
-o0o-
Thói thời hay chuộng bề ngoài,
Nào ai, ai đã biết ai hơn nào.
Thới thường gần mực thì đen,
Anh em bạn hữu phải nên chọn người.
Đời người có một gang tay,
Ai hay ngủ ngày còn được nửa gang,
-o0o-
Thứ nhất thì tu tại gia,
Thứ nhì tu chợ, thứ ba tu chùa.
-o0o-
Thức lâu mới biết đêm dài,
Ở lâu mới biết ai ngườicó nhân.
-o0o-
Thương nhau củ áu cũng tròn,
Không thương thì quả bồ hòn cũng vuông.
-o0o-
Thương nhau nước đục cũng trong,
Ghét nhau nước chảy giữa dòng cũng dơ.
-o0o-
Thương thay con cuốc giữa trời,
Dẫu kêu ra máu có người nào hay.
-o0o-
Tốt gỗ hơn tốt nước sơn,
Xấu người đẹp nết còn hơn đẹp người.
-o0o-
Trai khôn tìm vợ chợ đông,
Gái khôn tìm chồng giữa chốn ba quân.
-o0o-
Trăm năm ai nỡ bỏ ai,
Chỉ thêu nên gấm, sắt mài nên kim.
-o0o-
Trăm năm bia ssá thì mòn,
Ngàn năm bia miệng hãy còn trơ trơ.
Trăm năm lòng dạ gắn ghi,
Dẫu ai đem bạc đổi chì mặc ai.
-o0o-
Trăng mờ còn tỏ hơn sao,
Dẫu rằng núi lở còn cao hơn đồi.
-o0o-
Trong đầm gì đẹp bằng sen,
Lá xanh bông trắng lại chen nhụy vàng,
Nhụy vàng bông trắng lá xanh,
Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn.
-o0o-
Trọng người người lại trọng than,
Khinh đi khinh lại như lần trôn quang.
-o0o-
Trông mặt mà bắt hình dong,
Con lợn có béo thì lòng mới ngon.
-o0o-
Trời mưa bong bóng phập phồng,
Mẹ đi lấy chồng con ở với ai.
Chẳng thà ăn sắn, ăn khoai,
Không ở dượng ghẻ, om tai láng giềng.
-o0o-
Vay chín thì phải trả mười,
Phòng khi túng lỡ có người cho vay.
-o0o-
Vàng thì thử lửa thử than,
Chuông kêu thử tiếng, người ngoan thử lời.
-o0o-
Yêu nhau cau sáu bổ ba,
Ghét nhau cau sáu bổ ra làm mười.
-o0o-
Yêu nhau vạn sự chẳng nề,
Một trăm chỗ lệch cũng kê cho vừa.
Thành viên từ: 13-May-2004 Quốc tịch: United States
Online Status: Offline Bài viết: 272
Bài: 09-February-2005 lúc 12:45pm | IP Logged
4.- Nói về sinh hoạt văn hóa
lao động và nghề nghiệp:
Ai ơi đừng bỏ ruộng hoang,
Bao nhiêu tấc đất tấc vàng bấy nhiêu.
-o0o-
Ai ơi nhớ lấy lời này,
Tầm nuôi ba lứa, ruộng cày ba năm.
Nhờ trời hòa cốc phong đăng,
Cấy lúa lúa tốt, nuôi tằm tằm tươi.
Được thua dù có tại trời,
Chớ thấy sóng cả mà rời tay co.
-o0o-
Ai về nhắn chị em nhà,
Muốn cho hoa tốt liệu mà bón phân.
-o0o-
Ai về Thọ Lão hát chèo,
Có thương lấy phận nàng Kiều thì thương.
-o0o-
Ai về xóm Mí mà coi,
Bắt niêu lên bếp xách roi ra đồng.
Đất nghèo chạy bữa ăn đong.
Mà câu hát ghẹo thì không mô bằng.
-o0o-
Anh đây lên thác xuống ghềnh,
Thuyền nan đã trải, thuyền mành thử chơi.
Đi cho khắp bốn phương trời,
Cho trần biết mặt cho đời biết tên.
-o0o-
Ra đi anh nhớ quê nhà,
Nhớ canh rau muống nhớ cà dầm tương.
Nhớ ai dãi gió dầm sương,
Nhớ ai tát nước bên đường hôm nao.
-o0o-
Anh làm thợ mộc Thanh Hoa,
Làm cầu, làm quán, làm nhà khéo thay.
Lựa cột anh dựng đòn tay,
Bào trơn đóng bén nó ngay một bề.
Bốn cửa anh chạm bốn dê,
Bốn con dê đực chầu về tổ tông.
Bốn cửa anh chạm bốn rồng,
Trên thì rồng ấp dưới thì rồng leo.
Bốn cửa anh chạm bốn mèo,
Con thì bắt chuột, con leo xà nhà.
Bốn cửa anh chạm bốn gà,
Đêm thì nó gáy, ngày ra làm vườn.
Bốn cửa anh chạm bốn lươn,
Con thì thắt khúc, con trườn ra xa.
Bốn cửa anh chạm bốn hoa,
Trên là hoa sói, dưới là hoa sen.
Bốn cửa anh chạm bốn đèn,
Một đèn dệt cửi, một đèn quay tơ.
Một đèn đọc sách ngâm thơ,
Một đèn anh để đợi chờ nàng đây.
-o0o-
Bán hàng thì bán sớm mai,
Chợ trưa người vãn còn nài làm chi.
-o0o-
Bao giờ cho đến tháng giêng,
Cho làng vào đám cho ai xem chèo.
Bao giờ cho đến tháng hai,
Con gái làm cỏ, con trai be bờ.
Gái thì kể phú ngâm thơ,
Trai thì be bờ kể chuyện bài bây.
-o0o-
Bao giờ mang hiện đến ngày,
Cày bừa cho chín, mạ này đem gieo.
-o0o-
Cày đồng đang buổi ban trưa,
Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày,
Ai ơi, bưng bát cơm đầy,
Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần!
-o0o-
Chớ thấy bể rộng mà lo,
Bể rộng mặc bể chèo cho có ngần.
Của phi nghĩa có giàu đâu,
Ở cho ngay thật giàu sau mới bền.
Đêm nằm nghĩ lại mà coi,
Lấy chồng hay chữ như soi gương vàng.
-o0o-
Cuối thu trồng cải trồng cần,
Ăn đong sáu tháng, cuối xuân thì tàn.
Bây giờ rau muống đã lan,
Lại ăn cho đến thu tàn thì thôi.
Mùa nào thức nấy lần hồi,
Lọ là phải chuốc của người đâu xa.
Quanh năm cấy hái cày bừa.
Vụ chiêm thì hạ, vụ mùa thì đông.
Ai về nhắn chị em cùng,
Muốn cho sung sướng nghề nông phải cần.
-o0o-
Dưa gang một, chạp thì trồng,
Chiêm cấy trước Tết thì lòng đỡ lo.
Tháng hai đi tậu trâu bò,
Cày đất cho ãi, mạ mùa ta gieo.
-o0o-
Đã đi đến đám thì chơi,
Đã đi đến đám tiếc lời làm chi.
-o0o-
Đêm hè gió mát trăng thanh,
Em ngồi canh cửi còn anh vá chài.
Nhất thương là cái hoa lài,
Nhì thương ai đó áo dài ấm thân.
Gặp người sao có một lần,
Để em thương nhớ tần ngần suốt năm.
-o0o-
Đêm hè gió mát trăng thanh.
Em ngồi chẻ lạt cho chàng chấp thưng.
-o0o-
Đi mô cũng nhớ về quê,
Nhớ câu hát ghẹo (nóc) thuyền kề bên nhau.
-o0o-
Đi qua nghe tiếng anh đàn,
Lá vàng xanh lại, sen tàn trổ hoa.
Đói thì ăn ráy, ăn khoai,
Chớ thấy lúa trổ tháng hai mà mừng.
-o0o-
Đôi ta cùng bạn chăn trâu,
Cùng mặc áo vá nhuộm nâu một hàng.
Bao giờ cho gạo bèn sàng,
Cho trăng bén gió, cho nàng bén anh.
-o0o-
Ao to ta thả cá chơi,
Hồ rộng nuôi vịt, vườn khơi nuôi gà.
Quanh năm khách khứa trong nhà.
Ao vườn sẵn có lọ là tìm đâu.
-o0o-
Được mùa chớ phụ ngô khoai,
Đến khi thất bát lấy ai bạn cùng.
-o0o-
Em ơi đừng khóc chị yêu,
Nín đi chị kể chuyện Kiều cho nghe.
Em ôm bó mạ xuống đồng,
Miệng ca, tay cấy mà lòng nhớ ai.
-o0o-
Em về dệt cửi trên khung,
Để anh đọc sách cùng chung một đèn.
Vải em, em bán lấy tiền,
Em mua lụa may áo liền cho anh.
Trong thì lót tím lót xanh,
Ngoài thêu đôi bướm lựn cành phù dung.
Em về dọn quán bán hàng,
Để anh là khách đi đàng trú chân.
Khôn ngoan chẳng lọ thực thà,
Lường thưng tráo đấu chẳng qua đong đầy.
-o0o-
Giã nay rồi lại giã mai,
Đôi chân tê mỏi dó ơi vì mầy.
Seo đêm rồi lại seo ngày,
Đôi tay nhức mỏi vì mầy giấy ơi.
Thành viên từ: 13-May-2004 Quốc tịch: United States
Online Status: Offline Bài viết: 272
Bài: 09-February-2005 lúc 12:49pm | IP Logged
Lắng tay nghe tiếng em đàn,
Tiếng êm như nhiễu, nhẹ nhàng như tơ.
-o0o-
Lấy chồng thợ mộc sướng sao,
Mạt cưa rấm bếp, vỏ bào nấu cơm.
Vỏ bào còn nỏ hơn rơm,
Mạt cưa rấm bếp còn thơm hơn trầm.
-o0o-
Lênh đênh chiếc giã ra vời,
Chiếc thuyền mành vô cửa, biết mấy đời gặp nhau.
-o0o-
Lúa chiêm nép ở đầu bờ,
Hễ nghe tiếng sấm mở cờ mà lên.
-o0o-
Mài dừa dưới ánh trăng vàng,
Ép dầu mà chải tóc nàng tóc anh.
-o0o-
Nghé ơi ta bảo nghé này,
Nghé ăn cho béo, nghé cày cho sâu.
Ở đời khôn khéo chi đâu,
Chẳng qua cũng chỉ hơn nhau chữ cần.
-o0o-
Người ta đi cấy lấy công,
Tôi nay đi cấy còn trông nhiều bề,
Trông trời, trông đất, trông mây,
Trông mưa, trông gió, trông ngày, trông đêm.
Trông cho chân cứng, đá mềm,
Trời an, bể lặng mới yên tấm lòng.
-o0o-
Nhỏ thì thơ dại biết gì,
Lớn rồi đi học, học thì phải siêng.
Theo đòi cũng thể bút nghiên,
Thua em kém chị cũng nên hổ mình.
Những người đi biển làm nghề,
Thấy dòng nước nóng thì về đừng đi.
Sóng lừng, bụng biển ầm ì,
Bão mưa ta tránh chớ hề ra khơi.
Nuôi tầm cần phải có dâu,
Muốn cho dâu tốt phải mau vun trồng.
Vườn thì cuốc rãnh thong dong,
Cách nhau hai thước đặt hông cho đầy.
Giống dâu ưa nước xưa nay,
Nhưng mà ngập hết thì cây cũng già.
-o0o-
Nửa đêm sao sáng mây cao,
Triệu trời nắng gắt nắng gào chẳng sai.
Lúa khô cạn nước ai ơi,
Rủ nhau tát nước chờ trời còn lâu.
-o0o-
Nửa đêm trăng tắt sao tàn,
Láng giềng ngủ hết, em đàn anh nghe.
-o0o-
Ơn trời mưa nắng phải thì,
Nơi thì bừa cạn, nơi thì cày sâu.
Công lênh chẳng quản bao lâu,
Ngày nay nước bạc, ngày sao cơm vàng
-o0o-
Qua đây mà hát mấy câu,
Được thua, thua được cho nhau bằng lòng.
-o0o-
Quê anh ngày tám, tháng ba,
Quay vào làm rọ, quay ra đan lờ.
Nhờ trời mưa nắng thuận hòa,
Lờ rọ bán được, cảnh nhà thêm vui.
-o0o-
Ra đi anh có dặn dò,
Ruộng sâu cấy trước, ruộng gò cấy sau.
Hễ mà hoa quả được mùa,
Chắc là nước bể, nước mưa đầy trời.
Ai ơi nên nhớ lấy lời,
Trông cơ trời đất, liệu thời làm ăn.
-o0o-
Rủ nhau đi cấy, đi cày,
Bây giờ khó nhọc có ngày phong lưu.
Trên đồng cạn dưới đồng sâu,
Chồng cày vợ cấy con trâu đi bừa.
-o0o-
Tháng chạp là tháng trồng khoai,
Tháng giêng trồng đậu, trồng khoai trồng cà.
Tháng ba thì đậu đã già,
Gánh đi ta hái về nhà phơi khô.
Tháng tư đi tậu trâu bò,
Để ta sắm sửa làm mùa tháng năm.
Sáng ngáy đem lúa ra ngâm,
Bao giờ mọc mầm ta sẽ vớt ra.
Gánh đi ta ném ruộng ta,
Đến khi nên mạ thì ta nhổ về.
Xuất tiền mướn kẻ cấy thuê,
Cấy xong rồi mới trở về nghỉ ngơi.
Cỏ lúa dọn đã sạch rồi,
Nước ruộng vơi mười còn độ một hai.
Ruộng thấp đóng một gàu dai,
Ruộng cao thì phải đóng hai gàu sòng.
Chờ cho lúa trổ đòng đòng,
Bấy giờ ta sẽ trả công cho người.
Bao giờ cho đến tháng mười,
Ta đem liềm hái ra ngoài ruộng ta,
Gạt hái ta đem về nhà,
Phơi khô quạt sạch ấy là xong công.
-o0o-
Thân anh khó nhọc trăm phần,
Sáng đi ruộng lúa, tối nằm ruộng dưa,
Vội đi quên cả cơm trưa,
Vội về quên cả trời mưa ướt đầu.
-o0o-
Thân em vất vả trăm bề,
Sớm đi ruộng lúa, tối về ruộng dâu.
Có lược chẳng kịp chải đầu,
Có cau chẳng kịp têm trầu mà ăn.
-o0o-
Thú quê rau, cá đã từng,
Gạo thơm cơm trắng chi bằng tấm xoan.
Việc nhà em liệu lo toan,
Khuyên chàng học tập cho ngoan kẻo mà.
-o0o-
Tiếc công xuống thác lên ghềnh,
Tay chèo, tay chống một mình nhờ ai?
Bây giờ thở vắng than dài,
Ngỡ là hò hẹn, ai hay hẹn hò.
-o0o-
Tin nhau buôn bán cùng nhau,
Thiệt hơn, hơn thiệt trước sau như lời.
Hay là lừa đảo kiếm lời,
Một nhà ăn uống tội trời riêng mang.
Theo chi những thói gian tham,
Pha phôi thực giả, tìm đường dối nhau.
Của phi nghĩa có giàu đâu,
Ở cho ngay thật, giàu sang mới bền.
-o0o-
Tua rua thì mặc tua rua,
Mạ già ruộng ngấu, không thua bạn điền.
-o0o-
Trắng da là bởi phấn dồi,
Da đen là bởi em ngồi chợ trưa.
-o0o-
Trâu ơi ta bảo trâu này,
Trâu ra ngoài ruộng, trâu cày với ta.
Cấy cày vốn nghiệp nông gia,
Ta đây trâu đấy ai mà quản công,
Bao giờ cây lúa còn bông,
Thì còn ngọn cỏ ngoài đồng trâu ăn.
-o0o-
Tre già anh để pha nan,
Lớn đan nong né, bé đan giần sàng.
Gốc thì anh để kê giường,
Ngọn ngành anh để cắm giàn trầu, dưa.
-o0o-
Trời hè lắm trận mưa rào,
Gặt sớm lúa liệu sao cho vừa.
Khuyên em chớ ngại nắng mưa,
Của chồng công vợ bao giờ quên nhau.
-o0o-
Trời mưa lác đác ruộng dâu,
Cái nón đội đầu, cái thúng cắp tay.
Bước chân xuống hái dâu này,
Nuôi tằm cho lớn mong ngày ươm tơ.
Thương em chút phận ngây thơ,
Lâm than đã trải, nắng mưa đã từng.
Xa xôi ai có tỏ chừng,
Gian nan tận khổ, ta đừng quên nhau.
Hôm qua dệt cửi thoi vàng,
Sựt nhớ đến chàng, cửi lại dừng thoi.
Cửi rầu, cửi tủi chàng ơi,
Ngọn đèn sáng tỏ bóng người đằng xa.
Thành viên từ: 01-October-2003 Quốc tịch: Canada
Online Status: Offline Bài viết: 364
Bài: 08-August-2006 lúc 7:06am | IP Logged
CÁI DỄ THƯƠNG CỦA ĐỒNG DAO QUẢNG NAM
Trên đường vào Nam, tổ tiên chúng ta đã mang theo bài hát trò chơi, trò diễn..., cùng lúc, có những sáng tạo mới về đời sống tinh thần, về công việc lao động ở vùng đất mới này.
Đi theo ông bà, cha mẹ, trí nhớ của con nít - ở những lứa tuổi từ 6-7 tuổi đến 11-12 tuổi, vẫn gắn bó với Chào con rắn, Ma gia đuổi bắt, Đánh nẻ, Đập chuồn chuồn, Gọi nghé, Cù cưa cút kít.
Dừng chân ở đất Quảng Nam, người lớn sáng tác cho con nít. Con nít thay đổi, thêm bớt vốn liếng đồng dao và sáng tác, làm giàu có thêm cái kho tàng chơi hát-học-vui của mình.
Đồng dao là thể loại ca hát hồn nhiên, bình dị, mà em bé nào cũng biết và yêu thích. Con nít yêu đồng dao như yêu cảnh thiên nhiên của đồng quê, yêu ánh nắng chan hòa làm rực rỡ thêm cảnh sắc thiên nhiên. Đồng dao làm cho tâm hồn các em thêm đẹp, thêm tươi.
Mỗi người chúng ta khi nhớ lại tuổi thơ của mình với bao kỷ niệm êm đẹp, chắc hẳn không ai quên được kỷ niệm về những câu hát ấy. Ngày ấy, ta thường mượn câu hát, câu vè để diễn đạt suy nghĩ của mình.Tại sao lại như vậy nhỉ? Có lẽ vì những câu hát ấy thật dễ hiểu, thật ngộ nghĩnh đối với tuổi thơ.
Có hai cô bé rủ nhau đi học cùng đường, ai cũng muốn cho là đi đường mình thì thích hơn. Thế là có câu hát để dọa nhau:
Tau đi ngõ ni có hương có hoa
Mi đi ngõ nớ có ma đón đường!
Cô bạn kia chẳng chịu thua kém, khi trả lời lại:
Tau đi ngõ ni có bụi tùm hum
Mi đi ngõ nớ có hùm chụp mi!
Hai đứa đi hai ngả. Chẳng đứa nào gặp ma, gặp hùm. Nhưng, nếu lần sau có diễn lại cảnh này, thì những câu hát trên vẫn được lặp lại một cách hào hứng như chưa từng hát bao giờ. Có lẽ đây cũng chính là một đặc điểm của thể loại. Các em có thể hát đi hát lại hàng trăm lần chỉ một câu đó mà không thấy nhàm chán. Cách ví von, lối nói có vần điệu đã gây được hứng thú khi các em hát những câu ấy.
Các em đứng vòng quanh, chơi - hát Phủi tóc bạn, hát nói:
Đầu đứa mô có rơm có rác
Kêu tau bằng bác, tau phủi đầu cho
Kêu tau bằng o, tau cho cái này
Vừa vỗ tay vừa nhảy tưng tưng theo câu hát, hát đi hát lại nhiều lần. Và, "tau cho cái này", có nghĩa là cho một quả thụi đáng yêu vào mạng sườn hoặc lưng bạn. Đôi khi, muốn hát-chơi bài này, một em nào đó đã cố ý kín đáo cho một cộng rơm hoặc một chiếc lá lên đầu tóc bạn mình, để cả nhóm nhảy vòng quanh bạn vô ý đó như một trò chơi thú vị.
Mùa hè, ở rừng, nhận ra khu nào lắm ve ve, tối đến, các em rủ nhau đi bắt ve ve, rang ăn. Đợi thiệt tối, các em nhóm một đống lá khô, châm lửa, xúm xít ngồi chồm hổm quây hình vòng tròn, vỗ tay vào miệng thành tiếng oa oa òa òa, rồi hát nói từng âm.
Các em dùng vòm miệng như một hộp cộng hưởng. Những tiếng oa oa òa òa, tiếng hát rung lên dập dồn, lung linh - âm điệu và màu âm là lạ, mơ hồ, ánh sáng lôi cuốn, hấp dẫn.
Oa oa òa òa
Oa oa òa òa
Hu hu ve ve
Xuống đây mà nghe
Ăn xôi, ăn chè
Ăn mít, ăn me
Không xuống không nghe
Tau đánh mi què
Tau ví chạy re
Oa oa òa òa, oa oa òa òa
Từng đôi em một, ngồi bệt trên đất. Tay nắm tay, bàn chân chỏi vào nhau, hát-chơi:
Cù cưa kút kít
Con nít rúc ra
Ông già rúc vô
Cù cưa kút kít
Con nít may ra
Bà già may vô
Cù cưa kít kít
Ăn ít no lâu
Ăn nhiều tức bụng
Cù cưa kút kít
Con nít nhà ai
Thì về nhà nấy
Nhưng, chưa ai vội về nhà nấy được. Có bạn nào đó, do bụng bị ép vào đẩy ra đã té tủm. Một em vừa hát vừa chỉ vào từng bạn:
Xù xì xụt xịt
Ốc mít lùi tro
Ăn no té tủm
Ba ông quan chánh
Xúm đánh phèn la
Biểu phải chỉ ra
Đứa mô té tủm?
Đứa mô té tủm?
Ở nhà quê, trẻ em yêu thương con nghé. Từ Bắc vào Nam, nhiều câu hát gọi nghé. Con nít Quảng Nam gọi nghé:
Huê...huê...
Huê con nghé nhỏ
Lạc đàn theo chó
Lạc ngõ theo trâu
Nghe mẹ rống đâu
Đâm đầu mà nhảy
Huê...huê...
Huê...huê...
Huê con nghé nhỏ
Ham cỏ bỏ bầy
Huê con nghé nhỏ
Ham chơi xa đàn lạc mẹ
Huê...huê...
Có thể nghe thấy ở đồng dao chất liệu hò khoan trộn chút ít vè hơi oán, hô thai và cái chất của lý tươi sáng, hóm hỉnh ở sắc bùa.
Con nít ở nhà quê chơi-hát-học-vui nhiều
Còn gì thú vị bằng một buổi sáng đẹp trời, các em vắt vẻo trên lưng trâu, dong chúng ra đồng. Đàn trâu được thả trên một bãi cỏ xanh mượt, mải mê gặm cỏ. Còn các em, lúc này hoàn toàn thảnh thơi, tụ tập nhau lại một góc bãi cỏ, chơi trò chưng cộ.
Trò chơi-hát này như sau: một lớp ngồi dưới cầm tay nhau xếp thành vòng tròn, rối nhiều lớp nữa cũng cầm tay nhau, ngồi chồng lên vai lớp dưới, cùng hô "dố dậy", tất cả đều đứng lên thành trụ cao, vừa đi vòng tròn, vừa hát.
Đồng dao này có hai khúc: một khúc thiết thực nói về trẻ chăn trâu với mùa màng, một khúc kể những vật thường thức ở nông thôn.
Khúc I:
Dố dậy, dố dậy
Cây gậy bốn phương
Ra đường mạnh mẽ
Bầy trẻ chăn trâu
Bay lâu thẳng cánh
Nó mạnh như sên
Đi trên mặt nước
Đi trước đón rồng
Ông đi có cồng
Bà đi có mõ
Trên trời nghe rõ
Làm gió làm mưa
Làm mùa bát ngoạt
Dố dậy, dố dậy!
Khúc II:
Trời mưa lâm dâm
Cây trâm có trái
Con gái có duyên
Đồng tiền có lỗ
Bánh tổ thì ngon
Bánh hòn thì béo
Cái kéo thợ may
Cái cày làm ruộng
Cái xuồng đắp bờ
Cái lờ thả cá
Cái ná bắn chim
Cây kim may áo
Cái giáo đi săn
Cái khăn bịt đầu
Hát hết khúc này, trở lại đoạn đầu, bắt vào câu "bầy trẻ chăn trâu...". Cứ như thế mà hát mà quay tít vòng tròn cho đến khi nào cộ đổ.
Đồng dao "hỏi tuổi" về 12 con giáp diễn ra như một hoạt cảnh. Các em ngồi vòng tròn, mỗi em sẽ là một con vật trong đồng dao, khi được hỏi đến, phải bắt chước động tác của con vật ấy, đi, bò, hoặc nhảy vòng quanh về chỗ cũ của mình.
Một em chỉ vào một bạn, hỏi:
- Tuổi Tí con chi?
Trả lời:
- Tuổi Tí cho chuột.
Các em hỏi:
- Con chuột nó kêu làm sao?
Trả lời:
- Nó kêu chút chít.
(đóng vai con chuột, vừa bò vừa kêu chút chít).
Các em nói:
- Chút chít chi mày?
Tau chặt khúc đầu
Tau thầu khúc giữa
Tau bửa lấy xương
Làm rường làm cột
Tau lột lấy da
Bỏ sông Ngân Hà
Còn chi chút chít!
Các em hỏi một bạn khác:
- Tuổi Sửu con chi?
Trả lời:
- Tuổi Sửu con trâu.
Các em hỏi :
- Con trâu nó kêu làm sao?
Trả lời:
- Nó kêu ngá ngạ.
(đóng vai con trâu, khệnh khạng đi, dương đôi sừng).
Các em nói:
- Ngá ngạ chi mày...
Cứ như thế, hát-nói hỏi, trả lời đóng vai con vật, cho đến con heo, mỗi con phải có tiếng kêu riêng. Con rồng kêu "rống rộng" con rắn kêu "rắn rặn" thì thật lạ và rõ là con nít!
Câu hát đố nói đúng, phát âm đúng, cho dẻo miệng:
- Ông ống nồi lội qua sông
Đóng cáí gông vào mông đít
Tròng trà tròng trành
Trâu trèo trâu trợt
Thậm thà thậm thụt
Trò trụt trò trìa
Trâu tra làm trúc bụi tre
Trách trời trơn trợt, xa trò mấy trăng
Ăn ngày ba bữa
Tắm rửa ba lần
Sạch sẽ toàn thân
Mà răng ngứa xót, ngứa xót
- Nhà bà Đỏ có nuôi con gà mái đen nhảy ổ
Bà Đỏ sao không lót ổ cho con gà mái đen bà Đó đẻ.
Sinh hoạt vui chơi là môi trường của trẻ em. Trong dạng sinh hoạt chơi-hát-học-vui, đồng dao luôn gắn với các trò chơi, các lối chơi. Chỉ thông qua trò chơi, đồng dao mới có điều kiện phổ biến và lưu truyền.
Nhưng, ngay trong sinh hoạt vui chơi ấy của các em, chúng ta vẫn thấy hiện lên cái bản chất xã hội của nó. Nói một cách khác, mỗi đồng dao "bài hát-trò chơi" của các em đều nhằm mục đích rèn luyện và giáo dục các em trở thành những thành viên xã hội thật sự trong tương lai.
Chọn ngõ, Phủi tóc bạn, Xù xì xụt xịt thể hiện tình bạn, Hu hu ve ve, Họa bù rầy đùng là trò chơi có ích, Ông trùm Dé ơi, Đố tuổi rèn luyện trí thông minh, Cù cưa kút kít, Dố dậy, dố dậy rèn luyện thể lực tính nhanh nhẹn, Tau đố bay ăn, Ăn cháo quỵt phê phán chế nhạo cái chướng tai gai mắt; Hò nghé ngơ, Người và trâu ở đợ, Dỗ sáo ăn mồi giáo dục lòng thương yêu con vật gắn bó với cuộc sống của thế giới trẻ thơ: con sáo, con gà, con mèo..., những gia súc gần gũi: con nghé, con trâu..., lòng bác ái trong con người Việt Nam.
Qua cái dễ thương của đồng dao đất Quảng Nam, chúng ta nhận ra, trong chơi-hát-học-vui cho con nít, cha ông ta đã dành một khoảng lớn cho sự tự sáng tạo của con nít, sáng tạo theo suy nghĩ, nhận thức và phương pháp của chúng. Chúng ta thấy con nít thích thú những bài, câu, đoạn, mà theo lôgíc của chúng là linh tinh, hay chí ít, cũng chẳng có ý nghĩa gì. Nhưng, chính những bài ta có khi theo lôgíc "nhảy cóc" như vậy lại đáp ứng yêu cầu tập cho dẻo miệng như kiểu "tròng trà tròng trành trâu trèo trâu trụt", đáp ứng yêu cầu "đặt vè bẻ vần" , "bẻ làn nắn điệu" của các em.
Đồng dao cổ truyền bao giờ cũng mang tải một cơ chế nhạc đậm đà màu sắc và tính chất dân tộc. Con nít tiếp nhận và hát-múa-chơi-học đồng dao như một bộ mã di truyền của dân tộc.
Cơ chế âm nhạc này lại được đưa vào một kết cấu phức tạp với các yếu tố cũng mang bản sắc dân tộc, như trò chơi, điệu nhảy, trò vui, đố học, khiến con nít rất thích thú, và lại còn dành cơ hội cho trẻ em, kích thích chúng sáng tạo thêm.
Trong xã hội xưa, đồng dao là bài học vỡ lòng về âm nhạc, vỡ lòng với ý nghĩa là những bài học đầu tiên trong cuộc đời, nhưng cũng là những bài tập sáng tạo âm nhạc dân tộc đầu tiên. Từ tuổi sơ sinh tới lúc lên ba, lên năm, con nít chỉ được tiếp thụ âm nhạc dân tộc một cách thụ động qua hát ru của người lớn. Chỉ với đồng dao, trẻ em mới bắt đầu tự mình ca hát, nhảy múa, chơi, học và sáng tạo. Nên hiểu rằng, khái niệm "âm nhạc cho trẻ em" bao gồm cả hai thể loại bài hát là hát ru và hát trẻ em.
Một nhà nghiên cứu lịch sử văn hóa cho rằng: "Mỗi dân tộc mang vào trò chơi những đặc tính trong cách suy nghĩ mà dân tộc đó vốn có. Có biết bao nhiêu trò chơi mà con người đã nghĩ ra, đếm không xuể. Cũng như dân ca, truyện cổ tích, chúng rất nhiều, rất nhiều. Các trò chơi, cũng như con người, sống, yêu và chết. Rồi chúng tái sinh".
Dạy đồng dao cho trẻ là dạy các em chơi-hát-múa-học, dạy tiếng Việt cho trẻ. Riêng vốn từ, trẻ em có dịp nắm vững những từ thuần Việt, nghĩa là những từ làm nên bộ phận nòng cốt của tiếng Việt, chúng vốn có từ lâu đời, và có sức sống mãnh liệt. Cho nên, dù đời sống hôm nay đổi mới thế nào, con cháu chúng ta cũng cần biết để góp phần xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Nguồn: Trương Đình Quang
__________________ - Vui lòng thông báo khi gặp trở ngại -
Thành viên từ: 11-January-2009 Quốc tịch: Vietnam
Online Status: Offline Bài viết: 5
Bài: 11-January-2009 lúc 2:31am | IP Logged
hi! xin chào các bạn, mình xin kể cho cac ban một cau chuyện cổ tích lãng man về: romeo va juliet. nhưng mà minh quên mất rồi các bạn ráng chờ vào ngày mai nha! có ai cần cứ mail cho mình theo: thoconchienbanh_online@yahoo.com.
Bạn không thể gửi bài. Bạn không thể trả lời. Bạn không thể xóa bài của bạn. Bạn không thể sửa bài của bạn. Bạn không thể tạo bình chọn. Bạn không thể bình chọn.
Diễn Ðàn Vườn Trẻ : VIỆT NGỮ - LỊCH SỬ/TIẾN TRIỂN
Chủ đề: Tục ngữ - Ca dao - Cổ tích
Chủ đề mới
Danh sách
Tìm kiếm
Hướng dẫn
Đăng ký
Truy cập
hi! xin chào các bạn, mình xin kể cho cac ban một cau chuyện cổ tích lãng man về: romeo va juliet. nhưng mà minh quên mất rồi các bạn ráng chờ vào ngày mai nha! có ai cần cứ mail cho mình theo: thoconchienbanh_online@yahoo.com. 
. cung kha hay day nhung hok co cai ma min' can tim oj'. huhu
